Türkiyədə turizm müəssisələrində gəlir-xərc balansı gərgin qalır

Türkiyənin Akdeniz Turistik Otelçilər və İşletməçilər Birliyi (AKTOB) bülletenində dərc olunan dəyərləndirmədə sentyabr 2026-cı il inflyasiya göstəriciləri turizm sektoru baxımından təhlil edilib. Birliyin qənaətinə görə, illik inflyasiya 29,73%-ə enərək 30% səviyyəsindən aşağı düşsə də, valyuta məzənnəsindəki artımın inflyasiyadan geri qalması otel və digər turizm müəssisələrində gəlirlə xərclər arasındakı balansı yenə də sıxır.

Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, turizm müəssisələrinin gəlirlərinin böyük hissəsi xarici valyutada, xərclərinin isə əhəmiyyətli bölümü milli valyutada formalaşır. İnflyasiya yüksək templə artdığı halda məzənnə artımı ondan geri qalırsa, eyni həcmdə xarici valyuta gəliri əvvəlki illə müqayisədə daha az xərci qarşılayır. AKTOB-un dəyərləndirməsi məhz bu fərqin sektorun maliyyə göstəricilərinə təzyiq etdiyini göstərir.

Bu, Türkiyə turizminin ümumi rəqəmləri yaxşı görünsə də, müəssisə səviyyəsində mənfəətliliyin eyni sürətlə yaxşılaşmadığına işarədir. Xərclərin böyük hissəsinin enerji, əmək haqqı və ərzaq kimi yerli xərclərdən ibarət olduğu otelçilikdə belə məzənnə-inflyasiya fərqi qiymət siyasətini də çətinləşdirir: qiymətləri çox qaldırmaq xarici qonaq axınını zəiflədir, az qaldırmaq isə xərcləri qarşılamır.

Azərbaycan üçün bu nümunə dolayı, lakin aydın bir siqnaldır. Xarici qonaq qəbul edən Bakı və region otelləri, qonaq evləri üçün gəlirin valyutada, xərcin manatda olması eyni balans məsələsini yaradır. Ona görə qiymət və xərc planlamasını yalnız keçən ilin rəqəmlərinə görə deyil, məzənnə ilə daxili inflyasiyanın necə dəyişdiyinə baxaraq yeniləmək daha ehtiyatlı yanaşmadır.